Örgütsel Yabancılaşmanın Çalışan Performansına Etkisi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20522195Anahtar Kelimeler:
Örgütsel Yabancılaşma, Çalışan Performansı, Eğitim Yönetimi, Öğretmen VerimliliğiÖzet
Örgütsel yabancılaşma, çalışanların işe olan bağlılıklarını zayıflatarak bireysel ve örgütsel performanslarını etkileyen temel psikolojik faktörler arasında yer almaktadır. Çalışanların hissettikleri yabancılaşma düzeylerindeki farklılıklar, performansın şekillenmesinde ve iş verimliliğinin artması ya da azalmasında kritik rol oynamaktadır. Bireyin işine duyduğu ilginin derecesi, kuruma aidiyeti ve yabancılaşma algısı; örgütsel hedeflere ulaşma düzeyini ve çalışan performansını etkilemektedir. Araştırmanın amacı, örgütsel yabancılaşma düzeyinin çalışan performansı üzerindeki etkisini tespit etmektir. Nicel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada, kamu okullarında görev yapan 92 öğretmen ve yöneticiden anket tekniği ile elde edilen veriler analiz edilmiştir. Örgütsel yabancılaşma ile çalışan performansı arasında orta düzeyde negatif bir ilişki tespit edilmiştir (r =-,318; p <,01). Yapılan regresyon analizi sonucunda, örgütsel yabancılaşmanın çalışan performansındaki değişimlerin %3,3’ünü açıkladığı (R2 = ,033) ve performansı negatif yönde yordadığı belirlenmiştir.
Sonuç olarak; örgütsel yabancılaşmanın düşük olması çalışan performansını olumlu etkilerken, yabancılaşma düzeyindeki artışın çalışan davranışları ve verimliliği üzerinde kısıtlayıcı bir etki yarattığı görülmektedir. Bu bağlamda, çalışanların örgütsel süreçlere entegre edilmesi ve yabancılaşma hissinin ortadan kaldırılması, yüksek performans çıktıları elde etmek için temel bir gerekliliktir.
İndirmeler
Referanslar
Alparslan, A. M., Çetinkaya, A. S., & Özgöz, A. (2014). İş Performansı ve Performans Değerleme Sistemi Üzerine Kavramsal Bir Değerlendirme. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (13).
Blauner, R. (1964). Alienation and freedom: The factory worker and his industry. University of Chicago Press.
Bozkır, A., & Sandıkçı, M. (2022). Örgütsel Yabancılaşma ile Örgütsel Sessizlik Arasındaki İlişki: Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü Üzerinde Bir Araştırma. The Journal of Social Sciences (Sobider), 9(56), 190-205.
Bozkurt, E., & Seymen, O. (2023). Örgütsel Politika Algısı ile Örgütsel Yabancılaşma ve Mesleki Yabancılaşma İlişkisi: Kişi-Meslek Uyumu Etkisi. International Social Sciences Studies Journal, 9(111), 6885-6896.
Bryman, A. & Cramer, D. (1999). Quantitative data analysis with SPSS for Windows: A guide for social scientists. Routledge.
Büyükyılmaz, O., Atay, H., & Yaşar, S. (2017). Hizmetkâr Liderlik Algısının Çalışan Performansı ve Algılanan Örgüt Performansı Üzerindeki Etkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 9(1), 163-181.
Çelik, V. (2011). Okul Kültürü ve Yönetimi. Pegem Akademi.
Çetin, İ. (2013). Motivasyon Uygulamalarının Çalışan Personelin Performansı Üzerindeki Etkisi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14(1), 105-121.
Çiçek, B., & Çiçek, A. (2020). İşyeri nezaketsizliğinin yaratıcı çalışan performansı üzerindeki etkisi: Lider-üye etkileşiminin aracılık rolü. İş ve İnsan Dergisi, 7(2), 267-282.
Çöl, G. (2008). Balıkesir Üniversitesi, Erdek Meslek Yüksekokulu. Algılanan Güçlendirmenin İşgören Performansı Üzerine Etkileri The Effects Of Perceived Empowerment On Employee Performance. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 9 (1) 2008, 35-46
Donatbayan, İ. H., (2017). Örgütsel Yabancılaşma ve Örgütsel Sessizlik İlişkisi: Gaziantep’te Bir Alan Araştırması. (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Durgun, S. (2018). Ödül-Teşvik Sisteminin Çalışan Performansı ve Örgütsel Bağlılığı Üzerine Etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sakarya.
Efron, B. (1979). Bootstrap methods: Another look at the jackknife. The Annals of Statistics, 7(1), 1-26.
Efron, B., & Tibshirani, R. J. (1993). An introduction to the bootstrap. Chapman & Hall/CRC.
Elma, C. (2003). İlköğretim okulu öğretmenlerinin işe yabancılaşması (Ankara ili örneği). (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (10th ed.). Allyn & Bacon.
Güleç, H., & Kıran, Ö. (2021). Toksik Liderliğin İş Performansı ve Örgütsel Özdeşleşme Üzerine Etkisi. Journal of Research in Turkic Studies, 3(1), 15-32.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2013). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson Education Limited.
Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2017). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) (2nd ed.). Sage Publications.
Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2022). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) (3rd ed.). Sage Publications.
Hayes, A. F. (2017). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (2. baskı). The Guilford Press.
Hoy, W. K., Blazovsky, R., & Newland, W. (1983). Bureaucracy and alienation: A comparative analysis. The Journal of Educational Administration, 21(2), 109-120.
Kanten, P ve Er Ülker, F. (2013). Yönetim Tarzının Üretkenlik Karşıtı İş Davranışlarına Etkisinde İşe Yabancılaşmanın Aracılık Rolü. 21. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiriler Kitabı. (624-629). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Kayalar, M., Özkan, S., & Akçor, E. (2021). İşin Anlamının İş Performansına Etkisi: Eğitim Yöneticileri Üzerine Bir İnceleme. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(2), 1737-1750.
Kurt, O. D., Sağtaş, S. (2023). Yetenek yönetiminin çalışan performansı üzerine etkileri: Satış elemanları üzerine bir uygulama. Business & Management Studies: An International Journal, 11(3), 1038-1057. https://doi.org/10.15295/bmij.v11i3.2283
Kökalan, Ö., & Anaş, K. (2016). Çalışanların örgütsel sinizm tutumlarının işe yabancılaşmaları üzerine etkisi: Vakıf üniversiteleri üzerine bir çalışma. Beykoz Akademi Dergisi, 4(2), 11-28.
Marx, K. (1970). 1844 El Yazmaları: Ekonomi Politik ve Felsefe. (M. Belge, Çev.). Birikim Yayınları.
Mottaz, C. J. (1981). Some determinants of work alienation. The Sociological Quarterly, 22(4), 515-529.
Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2. Baskı). McGraw-Hill.
Polat, M., & Meydan, C. H. (2010). İşgörenlerin Duygusal Bağlılıklarının Performansa Etkisi. The Journal of Academic Social Science Studies, 3(2), 278-289.
Seeman, M. (1959). On the meaning of alienation. American Sociological Review, 24(6), 783-791.
Şeker, H., Deniz, S. & Görgen, İ. (2004). Öğretmen Yeterlikleri Ölçeği. Millî Eğitim Dergisi, (164).
Şekercioğlu, G. (2021). İş Karakteristiklerinin Bireysel İş Performansı Üzerindeki Etkisi. Journal of Life Economics, 8(3), 885-473.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.).
Tutar, H. (2010). İş Yerinde Psikolojik Şiddet. Barış Kitap.
Tülü, M., & Serinkan, C. (2023). Örgütsel Davranışın Karanlık Yönleri Kapsamında Örgütsel Politika Algısı, İş Yaşamında Yalnızlık ve Örgütsel Yabancılaşma. Çanakkale: Paradigma Akademi Yayınları.
Uğur, A., Özen, Ş., & Aydın, S. (2015). Kişilik Özellikleri ve İş Performansı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 13(1), 235-252.
Uygur, A., & Çetiner, G. (2011). Çalışanların Performans Yönetimi Sistemini Algılamaları Üzerine Bir Araştırma. Avrupa Sosyal Bilimler Dergisi 6(2).
Uysaler, L. A. (2010). Örgütsel yabancılaşmanın örgütsel bağlılık, iş tatmini ve işten ayrılma eğilimi ile bağlantısı ve yabancılaşma yönetimi. [Yüksek Lisans Tezi]. (Tez no: 258235), Kocaeli: Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Yıldız, B. (2019). Örgütlerde bilişsel ve duygusal kopma: Zihinsel geri çekilme üzerine bir inceleme. Örgütsel Davranış Araştırmaları Dergisi, 4(1), 12-28.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
