Türkiye Tarımında Yapısal Dönüşüm: Modernleşme, Liberalizasyon ve Sürdürülebilirlik Boyutları
Özet Görüntüleme: 106
/ 
PDF İndirme: 132
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19951697Anahtar Kelimeler:
Türkiye’de Tarımsal Üretim Sistemleri, Tarımsal Dönüşüm ve Modernleşme, Sürdürülebilir TarımÖzet
Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de tarımsal üretim sistemlerinin tarihsel dönüşümünü geleneksel üretim yapısından modernleşmeye ve günümüzde sürdürülebilir, organik ve akıllı tarım yaklaşımlarına uzanan süreç içinde bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirmek ve geleceğe yönelik politika çıkarımları ortaya koymaktır. Araştırmada tarihsel betimleme yöntemi ile Türkiye İstatistik Kurumu ve ilgili kurumlardan elde edilen veriler doğrultusunda nicel analizler birlikte kullanılmıştır. Osmanlı dönemindeki tımar sistemi ve geleneksel üretim ilişkilerinden Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki devletçi politikalar ve modernleşme çabalarına, 1950 sonrası mekanizasyon ve Yeşil Devrim etkilerine, 1980 sonrası liberalizasyon sürecine ve 2000’li yıllarda sürdürülebilir ve dijital tarım uygulamalarının yaygınlaşmasına kadar uzanan dönemler çok boyutlu olarak incelenmiştir. Bulgular, Türkiye tarımının üretim kapasitesini önemli ölçüde artırdığını; ancak arazi parçalanması, girdi bağımlılığı, küçük ölçekli işletmelerin rekabet sorunları, iklim değişikliği ve kırsal nüfusun azalması gibi yapısal sorunların devam ettiğini göstermektedir. Ayrıca modernleşme sürecinin çevresel baskı ve maliyet artışlarını beraberinde getirdiği, buna karşılık sürdürülebilir üretim modellerinin giderek zorunlu hale geldiği belirlenmiştir. Çalışma, tarımsal dönüşümü teknoloji, politika, çevre ve toplum etkileşimi çerçevesinde ele alarak, Türkiye’de tarım politikalarının geleceğine yönelik bütüncül bir değerlendirme sunmaktadır.
İndirmeler
Referanslar
Aksoylu, D. (2019). Tarım sektöründeki istihdam oranının azalmasının temel nedenleri arasında makineleşme, işgücü talebinin daralması ve kırsal-kent göçü yer almaktadır. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(7), 172-201. https://doi.org/10.30798/makuiibf.860363
Baskıcı, M. (2004). Osmanlı tarımında makineleşme: 1870-1914. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 58(1), 45-72. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000001620
Çankaya, M. (2013). Cumhuriyet Dönemi’nde tarım alet ve makineleri teknolojileri: XIX. yüzyılın ikinci yarısından XX. yüzyılın ortalarına. Dört Öge: Teknoloji, Kültür ve Eğitim Dergisi, 1(3), 141-168.
Çetin, S. (2022). Yeşil Devrim. International Journal of Technology, Economics, and Business Studies, 6(2), 109-115.
Çimen, A.O., & Gülçubuk, B. (2024). Tarımsal üretim planlaması ve Türkiye’deki hukuki boyutu. Tarım Ekonomisi Dergisi, 30(1), 61-68. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1435383
Demirdöğen, A., & Olhan, E. (2017). Türkiye tarımının kısa tarihi: Destekleme politikası özelinde. Tarım Ekonomisi Dergisi, 23(1), 1–12. https://doi.org/10.24181/tarekoder.304269
Engin, R. (2018). Erken Cumhuriyet Döneminde Tarım Politikalarını Desteklemeye Yönelik Bir Vergi Reformu: Aşar Vergisi’nin Kaldırılması. Maliye Çalışmaları Dergisi, MCD 2024, 72: 21-34. https://doi.org/10.26650/mcd2024-1535002
Eryılmaz, G. A., & Kılıç, O. (2018). Türkiye’de organik tarım ve iyi tarım uygulamalarının ekonomik, sosyal ve çevresel sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 29(2), 352-361. https://doi.org/10.29133/yyutbd.446002
FAOSTAT. (2025). Food and Agriculture Organization of The United Station, Data. https://www.fao.org/ faostat/en/#data/IG
İlhan, H. A. (2021). İklim değişikliğinin Türkiye tarımı üzerindeki etkileri ve adaptasyon stratejileri. Akademik Tarım ve Çevre Araştırmaları Dergisi, 8(1), 65-82. https://doi.org/10.24181/tarekoder. 1553204
İnci, İ. (2022). Tarihsel süreç içinde Türkiye’de tarımsal makine ve ekipmanların modernizasyonu 1948-1960. MECMUA Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 13, 130-142. https://doi.org/10.32579/ mecmua.1053372
Karlı, B. (2018). Türkiye’de tarımda üretici örgütlenmesinin önemi ve gelişimi. Akademia Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 322-335.
Narin, M. (2023). Ekonominin İhmal Edilmiş Çocuğu Tarım Sektörü: Türkiye’de 1923-2023 Dönemi Tarım Politikaları. Özgür Yayınları, 8,161-186. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub294.c1282
Nazlı, A. R., & Küden, A. B. (2012). AB Ortak Tarım Politikası ve Türkiye. Derleme, 5(2), 93-105.
Özdeğer, M. (2019). Osmanlı İmparatorluğu’nda mîrî arazi rejimi ve ekonomik-sosyal yansımaları. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 8(2), 155-175.
Öztürk, M. (1991). Osmanlı dönemi fiyat politikası ve fiyatlarının tahlili. Belleten, 55(212), 87-100. https://doi.org/10.37879/belleten.1991.87
Sağlam, M. A. (2013). Ulusun ‘kıtlık’ endişesi ve Toprak Mahsulleri Ofisi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi,8(0), 153-170.
Solmaz, S. B. (2022). Osmanlı’da tımar sistemi ve bu sistemin bozulmasının sebepleri [Research article]. Orta Doğu ve Orta Asya-Kafkaslar Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 2(1), 1-20.
Şahinli, M. A. (2019). Tarımsal sulamaların ekonomik ve sosyal etkilerinin değerlendirilmesi: Asartepe Barajı üzerine bir uygulama. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 34(2), 146-155. https://doi.org/10.7161/omuanajas.458988
Taşkıran, R. (2010). Türkiye’de tarımsal kredi uygulamaları. Journal of Commerce & Tourism Education Faculty, 1, 145-162.
Terin, M., Keskin, A., & Terin, S. (2012). Gümrük Birliği’nin Türkiye-AB tarım ürünleri dış ticareti üzerine etkileri. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 43(2), 133-139.
TÜİK. (2025). Türkiye İstatistik Kurumu, Bitkisel Üretim İstatistikleri. https://biruni.tuik.gov.tr/ medas/?kn=95&locale=tr
Yıldırır Kocabaş, Ö. (2018). Türkiye’de kooperatifçilik hareketinin düşünsel boyutu. Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1-2),15-24.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
