Şeyh Hamdullah Murakkaalarının Tezhiplerinin İncelenmesi: İstanbul Arkeoloji Müzesi Kütüphanesi EY 1521 Envanter Numaralı Albümün 8. sayfa Koltuk Deseni Analizi ve Uygulaması

Özet

Türk İslam Kitap Sanatlarında, müstesna bir yere sahip olan murakkaalar, tezhip sanatının uygulandığı alanlar olarak da sayısız örnekler sunmuştur. 16. yüzyılda yazılan Şeyh Hamdullah murakkaalarının tezhiplerinin incelenmesi adlı tezdeki murakkaa albümlerde, tezhip sanatının benzersiz örnekleri bir araya toplanmıştır. Günümüze kadar ulaşan yurtdışı ve yurtiçindeki bu hazinelerimiz bize tezhip sanatının kitap sanatları ile gelişip Şeyh Hamdullah murakkaaları ile de zirveye ulaştığını göstermektedir. Yurt içindeki albümler arasında İstanbul Arkeoloji Müzesi Kütüphanesi’de (İAMK) bulunan Şeyh Hamdullah’a ait tek albümden olan Envanter No: EY 1521 murakkaanın tezhipli koltuk alanın analizi ve uygulaması incelenmiştir. On sayfadan oluşan albümün sülüs kıt’alarının hepsi koltuk tezhipleri ile yapılmıştır. Bu koltuk tezhiplerinden 7. Ve 8. Sayfalardaki koltuklar kompozisyon açısından aynıdır. Açık renk zemin üstüne sarı ve yeşil altın ile uygulanan halkâr bezemede, kaynaklarda daha önce başka bir örneğine rastlanmadığı için ilk olarak bu albümle gün yüzüne çıkan koltuk deseni, tezhip sanatı analizlerine yeni bir bakış açısı sunmuştur. Rumî , penç ve Hatâyî motifleri ile oluşturulan desen uygulaması yapılarak yeniden yorumlanmıştır. Günümüze kadar ulaşan bu hazineler tezhip sanatının kitap sanatları ile gelişip Şeyh Hamdullah murakkaalarının yeniden incelenmesiyle kayıt altına alınmıştır. Yazma eserlerin daha çok araştırılıp, detayları ve teknik özellikleri doğru tespit edildiğinde gelenekten geleceğe devam eden bu sanatın yeni çalışmalara ışık tutacağı anlaşılmaktadır. Geleceğe taşınan bu kadim sanatın mesuliyeti ile yüzyıllar içinde oluşan ekoller ve motiflerin zenginliği yeni kompozisyonlara yüzünü dönmüştür. Bu bağlamda araştırılan ve incelenen her kaynak bize en doğru rehber olacaktır.