Çalışan Motivasyonunun İş Performansına Etkisinde Örgüt İkliminin Aracı Rolü ve Belediye Çalışanları Üzerine Bir Araştırma
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18653603Anahtar Kelimeler:
Çalışan Motivasyonu, İş Performansı, Örgüt İklimi, Belediye Çalışanları, İnsan Kaynakları YönetimiÖzet
Günümüz iş dünyasında örgütlerin sürdürülebilir bir başarı elde edebilmeleri ve verimliliklerini artırabilmeleri, büyük ölçüde insan kaynağının etkin yönetimine bağlıdır. Özellikle kamu hizmeti sunan belediyelerde, çalışanların motivasyonu ve performansı, sunulan hizmetin kalitesini ve vatandaş memnuniyetini doğrudan etkileyen kritik unsurlardır. Bu bağlamda, çalışanların motivasyonunu artıran faktörlerin yanı sıra, bu motivasyonun performansa dönüşmesini sağlayan örgütsel ortamın niteliği de büyük önem taşımaktadır.
Bu çalışmanın temel amacı, çalışan motivasyonunun iş performansı üzerindeki etkisini incelemek ve bu ilişkide örgüt ikliminin aracı rolünü ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında motivasyon, iş performansı ve örgüt iklimi kavramları teorik çerçevede detaylı olarak ele alınmış; bu kavramlar arasındaki ilişkiler belediye çalışanları üzerinde yapılan bir alan araştırması ile test edilmiştir.
Çalışmada nicel araştırma yöntemleri benimsenmiş ve veriler anket tekniği ile toplanmıştır. Elde edilen veriler, korelasyon ve regresyon analizleri ile Baron ve Kenny (1986) tarafından önerilen aracılık testi yaklaşımları kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre; çalışan motivasyonunun hem iş performansı hem de örgüt iklimi üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Benzer şekilde, olumlu bir örgüt ikliminin de iş performansını artırdığı görülmüştür. Araştırmanın en temel çıktısı olarak; çalışan motivasyonunun iş performansı üzerindeki etkisinde, örgüt ikliminin "kısmi aracı" bir rol üstlendiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu sonuçlar, belediye çalışanlarının performansını maksimize etmek için yalnızca bireysel motivasyon araçlarının yeterli olmadığını; aynı zamanda adaletin, güvenin ve açık iletişimin hâkim olduğu destekleyici bir örgüt ikliminin tesis edilmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır.
İndirmeler
Referanslar
Ağca V., & Tunçer E. (2006). Çok boyutlu performans değerleme modelleri ve bir balanced scorecard uygulaması, Afyon Kocatepe Üniversitesi İ.İ.B.F.Dergisi, 8(1), 173-193.
Ak, M. E. (2009). Performans yönetiminde hedef belirlemenin rolü ve İzocam A.Ş. uygulaması [Yayımlanmamış doktora tezi]. (241745), Anadolu Üniversitesi.
Akal, Z. (2000). İşletmelerde performans ölçüm ve denetimi. Milli Prodüktivite Merkezi Yayınları.
Akbaba, S. (2006). Eğitimde motivasyon. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (13), 343-361.
Akbulut, Y., & Kutlu, G. (2016). Örgüt ikliminin belirlenmesi: Kamu hastanesi örneği. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 19(3), 255-270.
Aslan, M., & Doğan, S. (2020). Dışsal motivasyon, içsel motivasyon ve performans etkileşimine kuramsal bir bakış. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 11(26), 292-301.
Ateşoğlu, L. (2019). Konaklama işletmelerinde çalışan ev idaresi personeline yönelik “Performans değerlendirme ölçeği”nin geliştirilmesi ve performansı etkileyen faktörlerin araştırılması: Ankara örneği [Yayımlanmamış doktora tezi]. (554657), Hacettepe Üniversitesi.
Aytekin, A. E., & Akıncı, G. (2019). Motivasyon ile kurumsal bağlılık arasındaki ilişki ve bir uygulama. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, 14(56), 255-270.
Bağcı, Z., & Taşer Akbaş, T. (2016). Kararlara katılım ve iş doyumu arasındaki ilişki: Banka çalışanları üzerinde bir araştırma. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(4), 97-111.
Bayram, L. (2006). Geleneksel performans değerlendirme yöntemlerine yeni bir alternatif: 360 derece performans değerlendirme. Sayıştay Dergisi, (62), 47-65.
Bingöl, D. (2016). İnsan kaynakları yönetimi. Beta Yayınları.
Büte, M. (2011). Algılanan örgüt ikliminin etik olmayan davranışlar üzerindeki etkilerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(2), 103-122.
Çetinkaya, A. Ş., & Güleç, G. (2022). İşletmelerde örgüt iklimi: Bir ölçek geliştirme çalışması. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 44(2), 357-381.
Ernur, O. (2020). Dijital çağda gelişmeleri kaçırma korkusunun örgüt çalışanlarının motivasyonu üzerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. (638191), Dokuz Eylül Üniversitesi.
Fırın, S., & Helvacıoğlu, E. T. (2019). X ve Y kuşağı çalışanlarının motivasyon araçlarının karşılaştırılması. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 29(2), 203-210.
Güney, S. (2020). Örgütsel davranış. Nobel Yayınevi.
İnalöz, Ç. (2024). Eğitim yönetimi alanında lisansüstü eğitim almış yöneticilerin okullarındaki örgüt iklimi [Yayımlanmamış doktora tezi]. (864840), Akdeniz Üniversitesi.
Kutanis, R. Ö. (2004). Motivasyon faktörleri: Bir fındık işletmesi örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 47-62.
Mavi, E. (2024). Okul öncesi öğretmenlerinin motivasyon düzeyi ile örgüt iklimi arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. (901032), İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
Okur, Y. (2007). Türkiye’de kamu denetimi, değişim süreci: Performans denetimi. Nobel Yayınları.
Orhaner, E., & Mutlu, S. (2018). Sağlık personelinin iş tatmininin motivasyon üzerine etkisi. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 4(1), 74-93.
Önen, Ö., & Altındal Doğaner, Y. (2017). İkamet ettikleri yerden uzak bir kurumda çalışmanın öğretmenlerin mesleki ve özel yaşamlarına etkileri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (44), 115-145.
Önen, S. M., & Kanayran, H. G. (2016). Liderlik ve motivasyon: Kuramsal bir değerlendirme. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 43-64.
Özer, M. A. (2008). 21. yüzyılda yönetim ve yöneticiler. Nobel Yayın Dağıtım.
Özgen, H., Öztürk, A., & Yalçın, A. (2005). İnsan kaynakları yönetimi. Nobel Yayıncılık.
Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2008b). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models. Behavior Research Methods, 40(3), 879-891
Saran, U. (2004). Kamu yönetiminde yeniden yapılanma - Kalite odaklı bir yaklaşım. Atlas Yayıncılık.
Sü Eröz, S. (2015). Otel işletmelerinde örgüt iklimi ve duygusal emek ilişkisi: Trakya bölgesinde bir araştırma. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 3(7), 198-223.
Terzi, A. R. (2000). Örgüt kültürü. Nobel Yayınevi.
Tunçer, P. (2013). Örgütlerde performans değerlendirme ve motivasyon. Sayıştay Dergisi, (88), 87-108.
Uyargil, C. (2018). İnsan kaynakları yönetimi. Beta Yayımcılık.
Uysal, B. (2021). Çalışma yaşamında algılanan örgütsel adaletin çalışanların motivasyonlarına etkisi ve buna yönelik bir araştırma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. (701181), İstanbul Aydın Üniversitesi.
Ünsar, A. S., İnan, A., & Yürük, P. (2010). Çalışma hayatında motivasyon ve kişiyi motive eden faktörler: Bir alan araştırması. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 248-262.
Yeşil, S., Ceyhan, S., & Özbağış, A. (2022). Örgüt ikliminin duygusal bulaşma üzerindeki etkisi: Bir alan araştırması. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 13(35), 684-698.
Yıldız, O., Dağdeviren, M., & Çetinyokuş, T. (2008). İşgören performansının değerlendirilmesi için bir karar destek sistemi ve uygulaması. Gazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, 23(1), 239-248.
Yüksekbilgili, Z., & Küçüközkan, Y. (2017). Sağlık kurumlarında örgüt iklimi ile çalışanların iş performansı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, (17), 34-46.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS)

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
