Osmanlı’dan Günümüze Yemek Kültürü: Toplumsal Kimlik, Modernleşme ve Süreklilik

Özet

Bu çalışma, Osmanlı’dan günümüze yemek kültürünü tarihsel süreklilik ve dönüşüm ekseninde ele alarak, mutfağı gündelik hayatın sıradan bir unsuru olmanın ötesinde, toplumsal yapı, iktidar ilişkileri, kimlik inşası ve modernleşme süreçleriyle ilişkili çok boyutlu bir olgu olarak incelemektedir. Osmanlı döneminde saray, halk ve imaret sistemi çerçevesinde şekillenen yemek kültürü; temsil, dayanışma ve sosyal hiyerarşi mekanizmalarının önemli bir parçası olarak değerlendirilmiştir. Tanzimat’tan II. Meşrutiyet’e uzanan modernleşme sürecinde mutfak pratiklerinin, Batı etkisiyle birlikte dönüşüme uğradığı; ancak bu dönüşümün homojen bir kopuş değil, geleneksel ve modern unsurların iç içe geçtiği hibrit bir yapı ortaya çıkardığı ortaya konulmuştur. Cumhuriyet döneminde ise yemek kültürü, ulus-devlet ideolojisi, sanayileşme ve tüketim kültürü doğrultusunda yeniden yapılandırılmış; “millî mutfak” söylemi çerçevesinde seçici bir biçimde anlamlandırılmıştır. Günümüzde küreselleşme, gastronomi ve kültürel miras tartışmaları bağlamında yemek kültürü, hem homojenleştirici küresel etkilerin hem de yerel ve geleneksel mutfakların korunmasına yönelik çabaların kesiştiği bir alan olarak ele alınmaktadır. Çalışma, yemek kültürünün Osmanlı’dan günümüze uzanan tarihsel süreçte toplumsal değişimi anlamada güçlü bir analitik çerçeve sunduğunu ortaya koymaktadır.